Regionale samenwerking, een soepel lopende zorgketen en preventieve zorg worden essentieel voor betaalbare, goede en toekomstbestendige zorg. Een ‘applicatie-centrische’ aanpak werkt daarbij niet meer. Sterker nog: hij is schadelijk omdat applicaties als een ECD je data vaak opsluiten en zo innovatie en open communicatie tegenwerken. In dit artikel laten we je zien hoe je stappen zet naar het bevrijden van die data via een dataplatform en hoe dat de ketenzorg verbetert.

“Je zult nooit zo ver komen dat iedereen in de zorgketen met hetzelfde systeem wil werken. En dat hoeft ook niet. We moeten af van de silo’s. We moeten mensen die al overvraagd zijn niet langer gebruiken als robots voor data-input en we moeten bouwen aan data transparency en een netwerk van zorg. Regionaal, nationaal of zelfs internationaal.” Dat zei Cedric Steenbeke, Healthcare Industry Technology Strategist bij Microsoft, toen we hem vroegen om zijn visie op de rol van data bij het anders organiseren en leveren van zorg in de hele keten. Bij Rapid Circle delen we zijn visie. Je zult nooit de hele zorgketen in een enkel systeem kunnen onderbrengen.

Bij Rapid Circle onderschrijven wij deze visie. Het is onmogelijk om de hele zorgketen in één systeem onder te brengen.

De beste manier om samenwerking beter, effectiever en efficiënter te maken is het bevrijden en veilig delen van data, zodat iedere partner in de keten met die data zijn eigen processen continu kan verbeteren en zorg echt samen geleverd kan worden, op de beste plek, op het beste moment, door de personen die op dat moment het beste die taak kunnen uitvoeren.

Uiteraard geldt daarbij altijd: data delen doen we veilig, binnen alle geldende regels en normen en met privacygaranties op het allerhoogste niveau.

Het belang van goede samenwerking in de zorgketen

Zorgprocessen beginnen en eindigen niet bij de deur van de zorginstelling. Dat weet jij al lang.

Regionale samenwerking en goede ketenzorg zijn essentieel voor het betaalbaar en kwalitatief goed houden van de zorg in de komende decennia. Betere samenwerking in de keten haalt inefficiënties en dubbel werk uit het proces en zorgt zo voor verbeteringen en besparingen. Maar het uitwisselen van data is ook een absolute voorwaarde voor preventieve zorg. Voorkomen of sneller signaleren van gezondheidsproblemen zal de zorg én beter, én betaalbaarder maken.

Maar om processen over de hele keten beter te organiseren, hebben alle zorgaanbieders meer informatie nodig dan ze nu beschikbaar kunnen maken. En de nodige data zijn er grotendeels al. We hebben bijvoorbeeld devices bij mensen thuis, biometrische bronnen en researchdata. Bovendien hebben alle ketenpartners uitgebreide data over individuele cliënten. Toch komen die databronnen vaak niet samen. Soms omdat inzicht ontbreekt in welke data nu eigenlijk waar te vinden zijn, soms omdat keuzes over data- en innovatiestrategie op zich laten wachten en vaak ook gewoon omdat er aan de IT-kant niet genoeg mensen beschikbaar zijn. Daarnaast zijn data vaak ongestructureerd en moeilijk uitwisselbaar.

De uitdagingen die zorginstellingen en ketenpartners hebben, zijn niet uniek voor de zorg. Het zijn kwesties die we in alle branches zien. Maar de zorg als proces is wel uniek en complex, waardoor innovaties uit andere branches niet altijd één op één toe te passen zijn. Maar de zorg heeft ook een enorm voordeel: omdat er nauwelijks sprake is van concurrentie en omdat de mensen in de zorg een grote drive hebben om de allerbeste zorg te leveren, is er een grote bereidheid om samen te werken en data uit te wisselen.

En dat het ook praktisch kan, zien we bijvoorbeeld bij de Zeeuwse zorggroep, en Rapid Circle-klant, ZorgSaam. Zij realiseerden een dataplatform waarop zowel ketenpartners als cliënten hun eigen informatievoorziening kunnen organiseren.

Stappen zetten naar een dataplatform

Hoe zet je de juiste stappen naar een dataplatform, en dus naar de toekomst van de zorg? Wilco Turnhout, co-founder en Chief Strategy Officer bij Rapid Circle, zegt daar dit over: “Wat mij betreft doe je dat door te starten met datamanagement in Azure. Dan kun je vanuit dat platform data beter inzichtelijk maken, combineren en daarna uitwisselbaar te maken. Parallel daaraan werk je aan goede datagovernance. Wij doen dat nu voor diverse zorginstellingen. Na deze eerste stap kun je gaan kijken naar innovaties, nieuwe technologieën en applicaties die de data gaan gebruiken en nieuwe manieren van zorg leveren mogelijk maken. Met een open dataplatform kun je ook aansluiten bij uitwisselingsplatformen zoals CumuluZ en de zorginformatiebouwstenen van Nictiz. Dat kan allemaal zonder meteen over te hoeven stappen naar een volledige cloudoplossing.”

Waarde halen uit data: kies de juiste use-cases

Om je eerst een beter beeld te geven van wat er mogelijk is met data in de zorg, vroegen we ook Louis de Roo, datastrateeg bij datamanagementspecialist en Microsoft Gold Partner E-mergo, naar zijn visie. Samen kwamen we tot een aantal basisregels voor het vinden van maximale waarde in data en innovatie voor de zorg:

1. Kijk waar je nu al veel data hebt.
   Er is in de zorgketen ontzettend veel informatie nu al beschikbaar. Vaak heeft het genereren van die data veel tijd en energie gekost. De meeste gegevens zijn immers handmatig door een medewerker in systemen gezet. Zoek dus in eerste instantie waarde in data die je al hebt en ga pas daarna kijken naar het verzamelen van meer data.
2. Leer het proces beter kennen.
   Zorgorganisaties hebben meestal geen volledig beeld van hun processen. Om te vinden waar de winst zit, moeten IT’ers en dataspecialisten dus op de werkvloer gaan meelopen met zorgprofessionals. Zo doe je veel bruikbare kennis op.
3. Verbeter de creatie van data.
   Hoe bruikbaar data zijn, hangt grotendeels af van hoe ze gestructureerd zijn. Het goed gestructureerd vastleggen van data, liefst geautomatiseerd, zorgt dus dat je sneller kunt innoveren en meer waarde levert.
4. Zoek processen met veel ruimte voor verbetering.
   Begin dus niet bij finance, want processen daar zijn vaak al ver geautomatiseerd en geoptimaliseerd. Daar zit dus weinig winst. Hetzelfde geldt vaak voor logistieke processen. De meeste ruimte voor verbetering zit in het zorgproces zelf.

De Roo, een ervaren dataspecialist, zegt over dat laatste punt het volgende: “Begin het liefst in het hart van de operatie. Want daar hebben innovaties de meeste impact. Gebruik data om te zorgen dat mensen betere beslissingen kunnen nemen. Concentreer je niet op het management of op planning en routing. Daar kán winst in zitten, maar alleen als ze echt heel inefficiënt zijn.”

Hoge datakwaliteit

In de zorg zien we volgens De Roo een hoge datakwaliteit, vergeleken bij bijvoorbeeld ziekenhuizen. Daar heb je het meestal over kortdurende en acute interventies. De langdurige, intensieve betrokkenheid bij zorgcliënten vertaalt zich naar veel betere data: je kunt van week tot week de data van dezelfde cliënt vergelijken. Dat geeft je zorgdata een enorm potentieel, op voorwaarde dat je continu en consequent data registreert.

Dat voordeel uit zich op twee manieren:

1. Afwijkingen vallen snel op.
   De meeste zorg speelt zich af in een relatief stabiele situatie. In plaats van het vergelijken van data tussen verschillende mensen met dezelfde diagnose, kun je als zorgverleners over een lange periode data van dezelfde cliënt bekijken. Eet iemand minder? Heeft iemand meer zorg nodig? Komt iemand vaker verward over? Dat zie je heel snel. Je kunt dus ook snel actie ondernemen.
2. Bijsturen gaat minder ad-hoc en geleidelijker.
   Dagelijks of wekelijks contact met een cliënt maakt het mogelijk om veel subtieler en structureler bij te sturen in de zorg, waardoor niet alleen het verzamelen, maar ook het gebruiken van de data veel effectiever wordt. Een kleine aanpassing in de zorg, op basis van de data, kan een enorme positieve impact hebben op gezondheid en kwaliteit van leven van de cliënt.

De Roo: "De hele truc zit hem in voorspelbaarheid. Door voorspelbaarheid neem je betere beslissingen over eten, activiteiten en alles. Tegen een stabiele achtergrond zie je de effecten van alles wat je doet heel goed. En vaak zit het in hele kleine dingen, omdat er in Care relatief weinig complicerende factoren zijn. Je hebt veel grip op de situatie.”

Betere beslissingen: hoe het werkt

Maar het zijn uiteindelijk mensen die de beslissingen nemen. Hoe kunnen we die het beste ondersteunen. De Roo: “Zorgverleners kijken heel vaak naar lijstjes: welke medicatie slikt een cliënt? Welke behandelingen zijn er gedaan? Lijstjes met gemaakte afspraken, contactmomenten of controles. Op basis van dat soort lijstjes nemen professionals continu beslissingen en daarvoor hebben ze veel logica ‘in hun achterhoofd’.”

Zorgprofessionals doen dus de hele dag intensief foutgevoelig denkwerk onder grote tijdsdruk. Het ondersteunen van betere beslissingen begint met zorgen dat je mensen altijd de juiste informatie hebben. Maar het kan veel verder gaan dan dat. Je wilt de uiteindelijke beslissing nooit bij de zorgverlener weghalen, maar AI kan wel een groot deel van het analyseproces aanvullen en ondersteunen.

Apps, context en data

De volgende vraag is: kan het ECD beslissingen wel goed genoeg ondersteunen? Geen enkele individuele applicatie, ook het ECD niet, zal altijd real time alle nodige data hebben, zodat mensen op verschillende plekken op verschillende momenten op meerdere schermen aan het kijken zijn. Je wilt databronnen juist ontsluiten en combineren op een manier die bij de context past. Een mobiele app is daar perfect voor. Geautomatiseerd terugschrijven naar het ECD wordt langzaamaan ook mogelijk, hoewel het altijd belangrijk blijft om het ‘vier ogen principe’ consequent toe te passen en te zorgen voor goede datakwaliteit.

Alle apparaten zijn connected

Inmiddels leveren alle apparaten in je zorgproces data op. De Roo: “Technisch is er op dat gebied heel veel beschikbaar en het inzetten ervan past bij het streven om mensen meer en langer thuis te laten wonen. Door sensordata te monitoren en thuis- en mantelzorgers uit te rusten met een goede app, kun je incidenten voor zijn. Zo gebruik je je data waar ze het meeste waarde hebben: in het zorgproces. En zo doe je wat je wilt doen: mensen een lang en gezond leven geven.”

6 belangrijke uitdagingen

Mogelijkheden genoeg, maar er zijn ook uitdagingen. Data uitwisselen is technisch lang niet altijd makkelijk, omdat systemen vaak niet goed integreren en dataformaten niet aansluiten. Terwijl het uitwisselen van data op een open platform juist een absolute voorwaarde is voor innovatie in de zorg. Dit zijn de 6 belangrijkste zaken die de transformatie van de zorg kunnen vertragen:

1. Datasilo's

Ten eerste zijn er natuurlijk het ECD en andere applicaties in de zorgketen die data opsluiten in hun eigen database, waar ze vaak moeilijk te benaderen en nauwelijks bruikbaar zijn. Maar ook andere databronnen, organisaties en devices leveren vaak technische uitdagingen op. Het bevrijden van die data uit dit soort afgesloten silo’s is de eerste uitdaging die je aan moet gaan om datagedreven zorg door de hele keten te laten slagen.

2. Ongestructureerde data

Een gerelateerde uitdaging is het gebrek aan structuur van veel data. Het invoeren van gespreksverslagen en diagnoses in tekstvelden heeft decennialang enorme hoeveelheden ongestructureerde data geproduceerd. In hun huidige vorm zijn die teksten niet bruikbaar voor andere toepassingen. Om de data te kunnen bevrijden, kun je inmiddels gelukkig AI inzetten die teksten begrijpt, analyseert en omzet naar gestructureerde data.

3. Onzekerheid over wat wel en niet mag

Dan is er de privacywetgeving. Door de, terecht, strenge regels voor het omgaan met cliëntgegevens ontstaat soms het idee dat er helemaal niets kan met data. Maar in feite is er binnen de wet- en regelgeving, en binnen de moderne eisen van cybersecurity, ontzettend veel mogelijk. Microsoft-infrastructuur voldoet aan de hoogste normen en alle wettelijke eisen. Bovendien biedt een goed ingericht hybride dataplatform meestal juist meer mogelijkheden voor het beperken van toegang en het inrichten van compliance en governance. Dat neemt natuurlijk niet weg dat je altijd moet zorgen dat je de juiste toestemmingen hebt om data te gebruiken.

4. Onduidelijkheid over eigenaarschap

Zodra je een dataplatform inricht voor de hele zorgketen, krijg je onvermijdelijk vragen over eigenaarschap. Van wie zijn de data? Wie is verantwoordelijk voor techniek en onderhoud? Wie neemt de beslissingen over ontwikkeling en configuratie? Onduidelijkheden op dit front kunnen innovatie sterk vertragen. Goede samenwerking begint dus met goede afspraken, ook over datagovernance en compliance.

5. Gebrek aan digitale vaardigheden

Zorgverleners werken in feite heel datagedreven. Ze verwerken continu grote hoeveelheden informatie van verschillende systemen en bronnen. Maar de vaardigheden en het enthousiasme om de bestaande situatie te analyseren en te verbeteren ontbreken vaak. Terwijl je dat juist nodig hebt voor innovatie.

6. Focus op outputdata

‘Data’ wordt vaak nog als synoniem gezien van ‘bedrijfsinformatie’. Maar dat is niet hoe wij ernaar kijken. De visie van De Roo: “Zoals we nu met data omgaan is niet effectief. We kijken vooral naar output, en dus per definitie naar het verleden. Je moet de data in het proces brengen om er effectief mee te kunnen werken. De data dus veel eerder inzetten, waar ze echt nut hebben. Niet meer sturen op KPI’s en dashboards, maar data gebruiken om betere beslissingen te ondersteunen. Want als je vroeg in een zorgtraject de juiste beslissingen neemt, bespaar je veel tijd, kosten en werk.”

De visie van Microsoft: naar een open platform

Steenbeke en Microsoft kunnen zich daarin vinden: “Als je klinische data, administratieve data en data van devices zoals thuisdialyse-apparaten of bloedsuikermeters samenbrengt krijg je een volledig cliëntbeeld. Daarmee kun je beter samenwerken, AI gebruiken en efficiënter onderzoek doen. Je kunt daarvoor oplossingen van derden inzetten of zelf ontwikkelen. De data staan daarbij centraal en bij Microsoft bouwen we aan een hybride, open platform, met open datastandaarden zoals FHIR, OpenEHR en OMOP. Microsoft Cloud for Healthcare komt voort uit die visie: wij kiezen bij Microsoft altijd voor een modulair, hybride platform. Wij leveren Azure, Microsoft 365 en Microsoft Dynamics als bouwstenen. Daarmee heb je een vertrouwde omgeving met bewezen diensten en oneindige capaciteit voor het werken met zo veel data als je wilt.”

“Natuurlijk zitten daar uitdagingen in. Er zijn lokale afwijkingen en niet ieder systeem is hetzelfde, dus moet je data op één lijn brengen om te kunnen koppelen. En je wilt dit natuurlijk doen op een veilig en compliant platform. Als je zo’n gezamenlijke trusted environment hebt, kun je toewerken naar een een ‘health care USB’: een standaard die zorgt dat je overal alles kunt inpluggen wat je nodig hebt en dat het gewoon werkt. De subset van data die je wilt, in het formaat dat je wilt. Als het ziekenhuis, de huisarts, het revalidatiecentrum en alle anderen in de keten efficiënt data kunnen delen wordt zorg echt ketenzorg.”

Verzamel data, werk samen en zoek de waarde

Wil je dus ketenzorg beter organiseren en meer waarde uit zorgdata halen, zoek dan de samenwerking en identificeer die processen in de keten waar de meeste winst zit. Het ligt voor de hand om daarbij eerst naar capaciteitsplanning en personeelsbehoefte te kijken, maar in de zorg zelf is vaak meer winst te halen.

Dat begint met het samenbrengen van meer data. Om beter en efficiënter voor mensen te kunnen zorgen, heb je kwalitatieve data nodig: hoe slaapt iemand? Wat is de gemoedstoestand van de cliënt? Technologie, zoals mobiele apps, maken het verzamelen en delen van dit soort informatie makkelijk en je kunt de kwaliteit van de zorg er enorm mee verhogen. Het is door de keten heen nu heel moeilijk om patronen te zien, omdat zorgverleners - helaas - niet de gelegenheid hebben om dagelijks veel tijd met dezelfde cliënt door te brengen. Het kan dan weken duren voordat je ziet dat er iets mis is. Of je ziet het pas als het escaleert.

Door preventief op te treden hoef je uiteindelijk ook minder zorg te leveren en kun je deze zorg ook veel beter plannen. Het zorgwerk wordt daardoor minder piekgevoelig, stabieler, voorspelbaarder en prettiger voor zorgprofessional en cliënt.

Event: “De invloed van technologie op de toekomst van zorg“

Naast deze serie artikelen organiseren wij samen met Microsoft het evenement “De invloed van technologie op de toekomst van de zorg.”

Experts en ervaringsdeskundigen vertellen je tijdens dit evenement:

• Hoe je de eerste stap zet naar een cloudplatform als basis voor zorginnovatie en regionale samenwerking
• Hoe cloudtechnologie en data de toekomst van de gezondheidszorg vorm zullen geven, bijvoorbeeld door de overstap van curatief naar preventief te faciliteren
• Hoe data-uitwisseling de ketenzorg radicaal verbetert
• Hoe een digitale werkplek zorgaanbieders verlost van tijdrovend handmatig werk en hun werk prettiger en efficiënter maakt
• Hoe een moderne werkplek bijdraagt aan het behouden en aantrekken van zorgprofessionals
• Hoe je je losmaakt van de beperkingen van je EPD en je zorgproces inricht zoals het voor jou werkt
• De visie van andere zorgorganisaties op de toekomst van de zorg

Meld je nu aan en mis het niet

Vul onderstaand formulier in en je bent aanwezig op het evenement ‘De invloed van technologie op de toekomst van de zorg’ op 18 april.

Andere artikelen in deze serie: 

Bereid je zorginstelling voor op de toekomst, al weet je niet precies hoe die eruitziet

Als zorginstelling wil je je cliënten een lang en gelukkig leven bieden. Om dat, nu en in de toekomst, voor elkaar te krijgen heb je grote uitdagingen te overwinnen. Want je hebt te weinig mensen en het aantal mensen dat in de zorg wil werken neemt eerder af- dan toe. Cliënten hebben daarnaast meer zorg nodig, worden ouder en blijven vaker en langer thuis wonen. Maar goed, dat weet je natuurlijk allemaal. De vraag is: wat gaan we eraan doen?

Automatiseer en ondersteun processen, ook buiten het ECD

Je kunt niet ieder zorgproces ondersteunen in je ECD. Zorginstellingen die dat jaren wel geprobeerd hebben, zitten nu met een moeilijk te onderhouden systeem dat niet samenwerkt met andere systemen en ketenpartners. Low code-oplossingen als Microsoft Power Platform kunnen daarbij een uitkomst zijn. Er zijn bovendien veel processen in de zorg die nu nog helemaal niet digitaal ondersteund worden, zoals het preventief monitoren van cliënten of het inroepen van hulp van een collega. Ook in deze ‘ongestructureerde processen’ is met slimme automatisering nog een wereld te winnen.

Verbeter de communicatie tussen je professionals

Situaties ontwikkelen zich snel in de zorg. Als de telefoon gaat, of een cliënt gebruikt een alarmknop, is niet altijd meteen duidelijk wat er aan de hand is. Een cloudplatform kan telefonie combineren met andere vormen van communicatie en verrijkt de conversatie op een veilige manier met data die bij de context past. Zo weet iedereen wat er aan de hand is en wat de volgende actie moet zijn.

Geef je mensen een moderne werkplek

Je wilt als zorginstelling het werk goed organiseren én een aantrekkelijke werkgever zijn. Een moderne digitale werkplek houdt veel frustratie en onnodig handwerk bij je mensen weg. Hij is ook een essentiële schakel in alle digitale werkprocessen en in het toegankelijk maken van data.

Data als drijvende kracht voor zorginnovatie: ZorgSaam bouwt een dataplatform voor de toekomst

Hoe draagt een dataplatform bij aan betere zorg, verbeterde patiëntervaringen en efficiënter zorgwerk? En hoe zorgt het dat je als zorginstelling klaar bent voor de toekomst, al weet je niet 100% hoe die eruit gaat zien? ZorgSaam weet het, want zij bouwden een krachtig dataplatform dat het fundament vormt voor baanbrekende zorginnovaties. Met een dataplatform op Microsoft Azure kan ZorgSaam, zonder technische barrières, werken aan datagedreven besluitvorming, gebruikersvriendelijke toegang tot informatie en andere datatoepassingen voor toekomstbestendige zorg.