Hoe draagt een dataplatform bij aan betere zorg, verbeterde patiëntervaringen en efficiënter zorgwerk, binnen je organisatie en binnen de keten? En hoe zorgt het dat je als zorginstelling klaar bent voor de toekomst, al weet je niet 100% hoe die eruit gaat zien? ZorgSaam weet het, want zij bouwden een krachtig dataplatform dat het fundament vormt voor baanbrekende zorginnovaties.

Met een dataplatform op Microsoft Azure kan ZorgSaam, zonder technische barrières, werken aan datagedreven besluitvorming, gebruikersvriendelijke toegang tot informatie en andere datatoepassingen voor toekomstbestendige zorg.

De ZorgSaam Zorggroep Zeeuws-Vlaanderen biedt hoogwaardige zorg aan de lokale gemeenschap in een regio met unieke uitdagingen op dat gebied. Om zorg bereikbaar te houden voor iedereen, zijn veel locaties nodig. Maar het gebied is dunbevolkt, waardoor de locaties niet genoeg patiënten en cliënten hebben. Om die reden biedt ZorgSaam niet alleen ziekenhuiszorg, maar ook wijkzorg en ouderenzorg. Samenwerken en slim combineren zit dus verankerd in de mentaliteit van de organisatie. Zeeland heeft daarnaast, vergeleken met de rest van het land, veel last van de vergrijzing. Zowel de bevolking als het zorgpersoneel zijn in deze regio relatief oud. Er is dus veel zorg nodig, terwijl het personeelsbestand eerder krimpt dan groeit.

“Mensen op leeftijd doen fysiek zwaar werk,” vertelt Peter van den Berg, CIO van ZorgSaam. “Sommige locaties hebben daardoor een ziektepercentage van meer dan 10%, terwijl ze al onderbezet waren. Het heeft dus geen zin om het een beetje beter te doen. Als je een rups bent, moet je in een vlinder veranderen. Echt transformeren, geen snellere rups worden.”

De zorg zelf moest dus veranderen. ZorgSaam was al ver in het organiseren van de samenwerking tussen verschillende soorten zorg, maar dit moest nog intensiever en innovatiever. Datagedreven gaan werken, patiënten meer zorg thuis geven en dit alles ondersteunen door digitale technologie.

Daarvoor had ZorgSaam een platform nodig voor innovatie en data-uitwisseling.

Niet uitwisselen, maar delen

Van den Berg: “Als de minister praat over gegevensuitwisseling, dan gaan mijn haren recht overeind staan. Stel gewoon vanuit je platform de data beschikbaar die op dat moment nodig is. En dat is de filosofie die wij bij ZorgSaam hanteren: elke medewerker, elke specialist, maar ook elke patiënt moet de data hebben die nodig zijn om de juiste beslissingen te nemen en het juiste gedrag te laten zien.”

Data zijn bovendien maar een deel van het verhaal, vindt Van Den Berg: “Je moet niet alleen data-centric zijn, maar ook user-centric. Want wat wil je als zorginstelling? Gezonde mensen. Dat gaat niet lukken als je alleen maar op data gericht bent. Hoe breng je die data bij de mensen? Hoe kunnen ze die gebruiken om zelf te leren, zelf hun gezondheid beter in de gaten te houden? Daar heb je gebruiksvriendelijke toegang tot data voor nodig. Maar dat kan natuurlijk alleen als je goede data hebt.”

Data kunnen helpen om de ervaring van een patiënt drastisch te verbeteren, bijvoorbeeld door de arts te ondersteunen bij gesprekken. Van den Berg: “Als iemand zenuwachtig binnenkomt bij de specialist, dan moet je op een andere manier met zo iemand omgaan dan als je iemand vertelt dat hij naar huis mag of gezond is. In de zorg zijn we daar niet goed in. We kijken naar symptomen, stellen een diagnose en schrijven een behandeling voor. Met data heb je juist de mogelijkheid om een totaalbeeld te krijgen, waarbij het systeem naar gemiddelden kijkt en zegt: deze diagnoses zou je kunnen stellen op basis van de gegevens. De arts of de verpleegkundige kan dan vragen: is dit van toepassing op deze persoon? Of is er iets anders aan de hand?”

Het is een heldere, maar voor de zorg ook vooruitstrevende visie op data. Het lijkt er zelfs op dat Zeeland de rest van het land er, door de omstandigheden gedwongen, uit-innoveert.

Van den Berg lacht: “We doen ons best.”

Een dataplatform voor innovatie in de zorg

Om de visie van ZorgSaam tot realiteit te maken, moesten de data wel eerst uit de bronsystemen bevrijd worden. Daarvoor ontwikkelde het ziekenhuis een datastrategie. En het was juist die strategie die dataspecialist Michel Provoost, sinds 2022 leider van het Data Ops-team van ZorgSaam, aantrok. Provoost kwam bij het team op het moment dat ZorgSaam, Rapid Circle en E-mergo klaar waren om die datastrategie operationeel te maken.

Rapid Circle was al partner van ZorgSaam en werkte met het ziekenhuis samen aan de implementatie van Teams en moderne werkplekken. E-mergo haakte aan omdat er voor dit project specifieke data-expertise en tooling nodig waren. Hun ervaring met TimeXtender speelde een hoofdrol in het projectplan. Deze tool zorgde dat dit geen langdurig, risicovol IT-project werd. ZorgSaam wilde snel vooruit en stapsgewijs innoveren en binnen de organisatie was geen draagvlak voor lange, complexe trajecten. Met TimeXtender konden we, in een low-code omgeving, heel snel databronnen aansluiten en daarmee de data meteen bruikbaar maken.

We mikten daarbij puur op operationele toepassingen. Manieren om data direct nuttig te maken in het zorgproces. Dus niet op strategische informatievoorziening, BI of finance. Die zijn ook belangrijk, maar de echte uitdagingen zitten in de zorg zelf.

Betere processen, datagedreven sturing en prestatiemanagement

De eerste usecase was een nieuwe ‘Integrale Capaciteitsplanning’: een set dashboards voor de bezetting van bedden en operatiekamers. Deze dashboards vervingen een ouder systeem met dezelfde functie. “Eigenlijk hebben we dus als eerste iets gebouwd wat er al was, “ vertelt Provoost. “Alleen nu kunnen we de data-pipeline veel beter beheren, van de bron tot de zichtbaarheid in dashboards. En, het belangrijkste: we kunnen nu heel snel nieuwe usecases toevoegen. Wat we nu doen voor bedden en operatiekamers, kunnen we ook doen voor poli’s. Dat is technisch geen enkel probleem meer.”

Dankzij deze dashboards heeft ZorgSaam inzicht in bedbezetting, verwachte opnames en patiënten die met ontslag gaan. En daardoor ook in mogelijke capaciteitsproblemen op een afdeling. Verder ondersteunen de dashboards het prestatiemanagement: door inzicht te geven in welke processen goed verlopen en waar verdere optimalisatie-mogelijkheden liggen verlichten ze de werkdruk voor de zorgverleners.

Betere informatie, betere zorg

De zorg en de patiënt zijn er ook op vooruit gegaan. Een tweede usecase was voor een chirurg die voornamelijk borstkankerpatiënten behandelt. “Haar patiënten vullen regelmatig vragenlijsten in,” vertelt Provoost. “Maar in HiX, ons EPD, is het lastig om 2 vragenlijsten naast elkaar te bekijken. We halen met TimeXtender die data uit HiX en visualiseren hem met PowerBI. Die visualisaties sturen we terug naar HiX. Zo heeft de chirurg in het patiëntendossier een visuele weergave van de antwoorden op verschillende momenten. Eén van de vragen is ‘Heeft u veel pijn?’ Als je de score op zo’n vraag omlaag ziet gaan, dan weet je dat het met die indicator goed gaat. Zo kan een arts gesprekken efficiënter voeren. Geen rapport, geen Excel, geen handwerk.”

Artsen praten met elkaar over deze toepassingen. Zo leert de organisatie ook steeds meer datagedreven werken. Het resultaat: andere artsen informeren bij Provoost of dit met hun vragenlijsten ook kan. En het kan. Dankzij het dataplatform.

Klaar voor Wegiz, onafhankelijk van leveranciers

Met alle data beschikbaar en bruikbaar op een beveiligd platform, heeft ZorgSaam een voorsprong bij toekomstige ontwikkelingen. Zoals de komst van Wegiz, de Wet Gegevensuitwisseling in de Zorg. Het platform maakt ze ook minder afhankelijk van hun leveranciers voor data-functionaliteit. Provoost: “De insteek is dat we het zelf moeten kunnen. Want HiX, Nedap en AFAS hebben hun eigen roadmap. Die komt niet per se overeen met wat wij willen.”

Algemeen gezien zijn dit de belangrijkste resultaten voor ZorgSaam als organisatie:

• Werken met data is intuïtief geworden. Daardoor kunnen mensen zonder veel technische kennis snel tot een mooie toepassing komen. De eerste successen inspireren anderen om ook met ideeën te komen. Zo breidt het datagedreven werken zich als een olievlek uit door de organisatie.
• Usecases zijn veel sneller live en leveren dus snel waarde in het operationele proces. Dat komt vooral omdat data uit verschillende bronnen nu op één plek staan en dus snel te combineren zijn.
• Het ‘Excel-landschap’ is aan het verdwijnen. Er is nu een single source of truth. “Je kunt voor iedere usecase kiezen welke data je gebruikt,” zegt Provoost daarover. “Maar uiteindelijk praat iedereen over dezelfde data. Dat maakt een eind aan heel veel discussies.”
• Het dataplatform zorgt voor monitoring van de data en volledige data lineage. Constateert het team dat er iets mis is met de data? Dan is meteen te zien waar de afwijking vandaan komt.
• Kostenbesparing, doordat de aanschaf van puntoplossingen en koppelingen die één bepaalde data-toepassing faciliteren niet meer nodig is.
• Het veilig en gecontroleerd delen van data met externe organisaties is veel makkelijker geworden.

Realtime dashboards, AI, RPA, sensoren: ZorgSaam kijkt vooruit

Het ontsluiten van data uit de kernsystemen van een zorginstelling is geen eenvoudige klus. Vooral omdat security, privacy en compliance de hoogste prioriteit hebben. Maar ZorgSaam is daar nu heel ver mee en kan snel acteren op vragen uit de organisatie. De volgende stap zijn nieuwe kwaliteitsdashboards.

“Dit deden we eerst zelf,” vertelt Provoost. “We exporteerden data uit HiX met een rapportgenerator die naar Excel en combineerden die met data uit andere bronsystemen, zoals Zenya. Zo kwamen rapporten eens per maand beschikbaar. Dat gaan we nu onderbrengen in TimeXtender, zodat we data op elk gewenst moment kunnen verversen en de dashboards een meer real-time karakter kunnen geven.”

Andere toekomstige mogelijkheden die voor ZorgSaam op de agenda staan, zijn het voorspellen van bedbezetting met AI uit Azure, het inzetten van RPA om de administratieve lasten te verlagen en het verbeteren van regionale samenwerking door het dataplatform aan te sluiten op dataplatforms van andere zorginstellingen.

Maar ook op het gebied van regionale samenwerking, wearables, het gebruik van sensordata voor preventieve zorg en het verlenen van zorg in huis in plaats van in het ziekenhuis zijn de mogelijkheden nu eindeloos.

In Zeeland is de toekomst van de zorg begonnen.

Event: “De invloed van technologie op de toekomst van zorg“

Naast deze serie artikelen organiseren wij samen met Microsoft het evenement “De invloed van technologie op de toekomst van de zorg.”

Experts en ervaringsdeskundigen vertellen je tijdens dit evenement:

• Hoe je de eerste stap zet naar een cloudplatform als basis voor zorginnovatie en regionale samenwerking
• Hoe cloudtechnologie en data de toekomst van de gezondheidszorg vorm zullen geven, bijvoorbeeld door de overstap van curatief naar preventief te faciliteren
• Hoe data-uitwisseling de ketenzorg radicaal verbetert
• Hoe een digitale werkplek zorgaanbieders verlost van tijdrovend handmatig werk en hun werk prettiger en efficiënter maakt
• Hoe een moderne werkplek bijdraagt aan het behouden en aantrekken van zorgprofessionals
• Hoe je je losmaakt van de beperkingen van je EPD en je zorgproces inricht zoals het voor jou werkt
• De visie van andere zorgorganisaties op de toekomst van de zorg

Meld je nu aan en mis het niet

Vul onderstaand formulier in en je bent aanwezig op het evenement ‘De invloed van technologie op de toekomst van de zorg’ op 18 april.

Andere artikelen in deze serie: 

Bereid je zorginstelling voor op de toekomst, al weet je niet precies hoe die eruitziet

Als zorginstelling wil je je cliënten een lang en gelukkig leven bieden. Om dat, nu en in de toekomst, voor elkaar te krijgen heb je grote uitdagingen te overwinnen. Want je hebt te weinig mensen en het aantal mensen dat in de zorg wil werken neemt eerder af- dan toe. Cliënten hebben daarnaast meer zorg nodig, worden ouder en blijven vaker en langer thuis wonen. Maar goed, dat weet je natuurlijk allemaal. De vraag is: wat gaan we eraan doen?

Betere ketenzorg in de cloud

Beter samenwerken met ketenpartners staat overal hoog op de prioriteitenlijst. En samenwerken is meer dan ‘elkaars nummer hebben en bellen in noodgevallen’. De meeste instellingen en zorgregio’s beseffen dat heel goed. En overal in Nederland denken zorgprofessionals, bestuurders en IT’ers na over hoe zaken beter zouden kunnen werken. Steeds meer zorginstellingen komen daarbij tot de conclusie dat het geen zin heeft om dat alleen te doen en beseffen dat ze data moeten delen met ketenpartners. Want jouw zorginstelling is vaak maar één stap in de keten. Op een platform van bevrijde data bouw je zo aan een zorg die minder werk is, maar beter werkt.

Geef je mensen een moderne werkplek

Je wilt als zorginstelling het werk goed organiseren én een aantrekkelijke werkgever zijn. Een moderne digitale werkplek houdt veel frustratie en onnodig handwerk bij je mensen weg. Hij is ook een essentiële schakel in alle digitale werkprocessen en in het toegankelijk maken van data.

Automatiseer en ondersteun processen, ook buiten het ECD

Je kunt niet ieder zorgproces ondersteunen in je ECD. Zorginstellingen die dat jaren wel geprobeerd hebben, zitten nu met een moeilijk te onderhouden systeem dat niet samenwerkt met andere systemen en ketenpartners. Low code-oplossingen als Microsoft Power Platform kunnen daarbij een uitkomst zijn. Er zijn bovendien veel processen in de zorg die nu nog helemaal niet digitaal ondersteund worden, zoals het preventief monitoren van cliënten of het inroepen van hulp van een collega. Ook in deze ‘ongestructureerde processen’ is met slimme automatisering nog een wereld te winnen.

Verbeter de communicatie tussen je professionals

Situaties ontwikkelen zich snel in de zorg. Als de telefoon gaat, of een cliënt gebruikt een alarmknop, is niet altijd meteen duidelijk wat er aan de hand is. Een cloudplatform kan telefonie combineren met andere vormen van communicatie en verrijkt de conversatie op een veilige manier met data die bij de context past. Zo weet iedereen wat er aan de hand is en wat de volgende actie moet zijn.